Khai thuế (filing taxes) là việc mỗi năm bạn báo cáo thu nhập của mình cho chính phủ Mỹ và tính xem mình nợ thuế thêm hay được hoàn lại. Với người Việt mới sang, đây là một trong những thủ tục bắt buộc dễ gây bối rối nhất.
Bài viết này giải thích khái niệm khai thuế liên bang một cách dễ hiểu, dựa trên thông tin chính thức của Sở Thuế Mỹ (IRS) cho năm thuế 2025 (khai đầu năm 2026) và năm thuế 2026.
Tóm tắt nhanh
- Khai thuế là báo cáo thu nhập hằng năm cho IRS; phần lớn người đi làm phải khai bằng mẫu 1040.
- Hạn chót khai thuế liên bang thường là khoảng ngày 15 tháng 4 hằng năm.
- Nếu chưa có số an sinh xã hội (SSN) nhưng vẫn phải khai thuế, bạn có thể xin số ITIN.
- Khấu trừ chuẩn (standard deduction) năm thuế 2025 là $15,750 cho người độc thân và $31,500 cho vợ chồng khai chung.
Khai thuế tại Mỹ là gì?
Tại Mỹ, hằng năm bạn phải tự kê khai tổng thu nhập (tiền lương, tiền tự kinh doanh, tiền lãi…) và các khoản được giảm trừ, rồi nộp tờ khai cho Sở Thuế Liên bang (IRS). Hệ thống tính ra số thuế bạn phải nộp trong năm. Nếu chủ đã khấu trừ thuế từ lương nhiều hơn số phải nộp, bạn được hoàn thuế (tax refund); nếu ít hơn, bạn phải nộp thêm.
📖 Mẫu 1040: Mẫu 1040 (Form 1040) là tờ khai thuế thu nhập cá nhân liên bang chuẩn mà hầu hết cá nhân tại Mỹ dùng để khai thuế hằng năm.
Ngoài thuế liên bang, hầu hết các bang còn có thuế thu nhập riêng (state income tax) với tờ khai riêng. Một vài bang như Texas, Florida, Washington không thu thuế thu nhập cá nhân của bang.
Ai phải khai thuế?
Bạn nói chung phải khai thuế liên bang nếu tổng thu nhập trong năm vượt một ngưỡng nhất định (thường tương đương mức khấu trừ chuẩn theo tình trạng khai của bạn). Ngay cả khi thu nhập thấp hơn ngưỡng, bạn vẫn nên khai nếu đã bị khấu trừ thuế từ lương — vì có thể được hoàn lại tiền.
- Người có thẻ xanh (thường trú nhân) và công dân Mỹ: khai trên thu nhập toàn cầu.
- Người có visa làm việc và đang là 'resident alien' về thuế: thường khai như công dân.
- Người tự kinh doanh có lãi ròng từ $400 trở lên: phải khai và nộp thuế tự doanh.
- Người chưa đủ điều kiện có SSN nhưng phải khai: xin số ITIN để khai.
ℹ️ Tình trạng cư trú về thuế (resident vs nonresident alien) ảnh hưởng tới cách khai. Nếu visa của bạn phức tạp, nên hỏi chuyên viên khai thuế.
Khấu trừ chuẩn và một số con số 2025–2026
Khấu trừ chuẩn là khoản thu nhập được miễn thuế tự động, giúp đa số người khỏi cần liệt kê từng khoản chi. Theo công bố của IRS:
Tình trạng khai | Năm thuế 2025 (khai 2026) | Năm thuế 2026 |
|---|
Độc thân | $15,750 | $16,100 |
Vợ chồng khai chung | $31,500 | $32,200 |
Chủ hộ (head of household) | $23,625 | $24,150 |
Nguồn: IRS — điều chỉnh lạm phát và Luật One Big Beautiful Bill.
Người từ 65 tuổi trở lên có thể được thêm khoản khấu trừ. Hãy kiểm tra trang IRS chính thức vì các con số được điều chỉnh mỗi năm.
ITIN: khi chưa có số an sinh xã hội
ITIN (Individual Taxpayer Identification Number) là số gồm 9 chữ số do IRS cấp cho người cần khai thuế nhưng không đủ điều kiện có SSN. Bạn có thể cần ITIN nếu phải nộp tờ khai liên bang, muốn nhận hoàn thuế hợp lệ, hoặc được khai là vợ/chồng hay người phụ thuộc.
💡 Bạn xin ITIN bằng mẫu W-7, thường nộp kèm tờ khai thuế. Có thể nhờ Đại lý Chấp nhận (Acceptance Agent) của IRS để khỏi gửi bản gốc hộ chiếu.
Quy trình khai thuế cơ bản
- Thu thập giấy tờ: Mẫu W-2 (lương), 1099 (thu nhập tự do/lãi), biên lai chi phí được khấu trừ.
- Chọn cách khai: Tự khai online, dùng phần mềm, hoặc thuê người khai thuế (tax preparer).
- Điền mẫu 1040: Khai thu nhập, khấu trừ, tín dụng thuế (như tín dụng con cái nếu đủ điều kiện).
- Nộp trước hạn: Nộp tờ khai liên bang (và bang) trước hạn, thường khoảng ngày 15 tháng 4.
- Lưu hồ sơ: Giữ bản sao tờ khai và giấy tờ ít nhất 3 năm.
💡 Khai miễn phí: IRS có chương trình Free File và các điểm hỗ trợ khai thuế miễn phí (VITA) cho người thu nhập thấp — xem IRS.gov/FreeFile.
Câu hỏi thường gặp
Nếu tôi mới sang Mỹ giữa năm thì có phải khai không?
Có thể phải khai phần thu nhập trong năm. Tình trạng cư trú về thuế quyết định cách khai; nên hỏi chuyên viên khai thuế nếu visa phức tạp.
Trễ hạn khai thuế thì sao?
Có thể bị phạt và tính lãi trên số thuế còn nợ. Nếu cần thêm thời gian, bạn có thể xin gia hạn nộp tờ khai, nhưng vẫn phải nộp tiền thuế ước tính trước hạn.
Tôi có cần thuê người khai thuế không?
Không bắt buộc. Trường hợp đơn giản (chỉ có W-2) có thể tự khai miễn phí. Trường hợp tự kinh doanh, nhiều nguồn thu nhập hay visa phức tạp thì nên nhờ chuyên viên.
Bài viết chỉ mang tính thông tin chung, không thay thế tư vấn thuế cá nhân. Hãy kiểm tra các con số trên trang IRS chính thức và cân nhắc gặp chuyên viên khai thuế (CPA hoặc Enrolled Agent) cho tình huống cụ thể của bạn.
