401(k) và IRA là hai trụ cột tiết kiệm hưu trí tại Mỹ. 401(k) gắn với công ty, còn IRA là tài khoản cá nhân bạn tự mở. Hiểu cả hai giúp bạn xây dựng kế hoạch hưu trí vững chắc và tiết kiệm thuế.
Bài này giải thích sự khác nhau, mức đóng tối đa 2026 và thứ tự ưu tiên hợp lý cho người Việt đang đi làm tại Mỹ.
Tóm tắt nhanh
- 401(k) do công ty cung cấp; IRA là tài khoản cá nhân bạn tự mở tại ngân hàng/môi giới.
- 2026: 401(k) đóng tối đa $24,500; IRA đóng tối đa $7,500.
- Roth IRA có giới hạn thu nhập; năm 2026 phụ thuộc MAGI (ví dụ single phase-out $153,000–$168,000).
- Thứ tự thường gặp: đóng 401(k) đủ match → tối đa IRA → quay lại 401(k).
Khác nhau cơ bản giữa 401(k) và IRA
Tiêu chí | 401(k) | IRA |
|---|
Ai cung cấp | Công ty bạn làm việc | Bạn tự mở (cá nhân) |
Mức đóng 2026 | $24,500 | $7,500 |
Match từ công ty | Có thể có | Không |
Lựa chọn đầu tư | Giới hạn theo quỹ của kế hoạch | Rộng hơn (cổ phiếu, ETF, quỹ...) |
Giới hạn thu nhập | Không (với khoản đóng cơ bản) | Roth IRA có; Traditional ảnh hưởng tới khấu trừ |
So sánh nhanh 401(k) và IRA (số liệu IRS 2026)
Roth và Traditional — chọn theo thuế
Cả 401(k) lẫn IRA đều có hai phiên bản: Traditional (đóng trước thuế, đóng thuế khi rút) và Roth (đóng sau thuế, rút miễn thuế nếu đủ điều kiện). Người trẻ thu nhập còn thấp thường chuộng Roth vì kỳ vọng thuế sau này cao hơn.
⚠️ Roth IRA có giới hạn thu nhập: Theo IRS 2026, người khai single bắt đầu bị giảm mức đóng Roth IRA khi MAGI từ $153,000 và không được đóng khi vượt $168,000; vợ chồng khai chung phase-out $242,000–$252,000. Nếu vượt mức, có thể cân nhắc Traditional IRA. Hãy xác nhận con số mới nhất trên trang IRS.
Nên ưu tiên loại nào trước?
- Đóng 401(k) đủ mức được công ty match đầy đủ (đừng bỏ lỡ 'tiền miễn phí').
- Tối đa hóa IRA (Roth nếu đủ điều kiện) vì lựa chọn đầu tư rộng và phí thường thấp.
- Còn dư, quay lại tăng đóng 401(k) đến mức tối đa $24,500.
- Quỹ khẩn cấp 3–6 tháng chi phí nên xây song song để không phải rút hưu trí sớm.
💡 Đây là khung tham khảo phổ biến. Tình huống mỗi người khác nhau (nợ lãi cao, kế hoạch mua nhà...), nên điều chỉnh cho phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể đóng cả 401(k) và IRA cùng năm không?
Có. Hai loại có giới hạn riêng nên bạn được đóng cả hai trong cùng một năm thuế, miễn không vượt giới hạn từng loại.
Nếu công ty không có 401(k) thì sao?
Bạn vẫn có thể tự mở IRA tại ngân hàng hoặc công ty môi giới để tiết kiệm hưu trí, kể cả khi làm tự do hoặc chủ doanh nghiệp nhỏ (khi đó còn có SEP IRA).
Rút IRA sớm có bị phạt không?
Thường bị phạt 10% cộng thuế nếu rút trước 59½ tuổi, trừ một số ngoại lệ. Riêng phần tiền gốc đã đóng vào Roth IRA có thể rút linh hoạt hơn — nên kiểm tra quy định IRS.
401(k) và IRA bổ sung cho nhau: một bên gắn với công ty và có match, một bên linh hoạt và do bạn kiểm soát. Bài viết mang tính thông tin tổng quát, không thay thế tư vấn tài chính/thuế cá nhân. Với quyết định lớn, hãy gặp cố vấn tài chính hoặc kế toán có chứng chỉ.
